Σάββατο, 17 Νοεμβρίου 2012

Estamos creando un huerto en el parque de Navarino - Δημιουργούμε περιβόλι στο πάρκο Ναυαρίνου - We are making an orchard in the park of Navarino


To περασμένο Σαββατοκύριακο 10 και 11 Νοεμβρίου, ξόδεψα πολλές ώρες από τον προσωπικό μου χρόνο στο αυτοδιαχειριζόμενο πάρκο Ναυαρίνου. Ήταν δύο μέρες που πραγματοποιήθηκαν εργασίες - εκσκαφές, επιχωματώσεις, διαμορφώσεις του περιβάλλοντος χώρου, φυτεύσεις, κ.τ.λ. - προκειμένου να δημιουργηθεί η υποδομή για να μπορέσει να φτιαχτεί ένα περιβόλι μέσα στο πάρκο. Το συγκεκριμένο πάρκο έχει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό πως έχει γεννηθεί στις 7 Μαρτίου 2009 (τέκνο της εξέγερσης του Δεκέμβρη του 2008) όταν εκατοντάδες άνθρωποι κατέλαβαν ένα εγκαταλελειμμένο πάρκινγκ, ξήλωσαν την άσφαλτο και ξεκίνησαν να δημιουργούν ένα πάρκο με δένδρα, θάμνους, λουλούδια, παγκάκια, παιδική χαρά, και άλλα.


Tο θέμα με τα πάρκα στη Αθήνα είναι τεράστιο, καθώς είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς αντιμετωπίζονται οι ελεύθεροι κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου στην Ελλάδα. Η αντίληψη της κεντρικής εξουσίας για το τι σημαίνει πάρκο και χώρος πρασίνου φαίνεται καθαρά από το 1997 και μετά, κατά την περίοδο διεκδίκησης των Ολυμπιακών Αγώνων από τους Έλληνες. Τότε το βασικό διαπραγματευτικό επιχείρημα, που η ελληνική αντιπροσωπεία διεκδίκησης των αγώνων κατέθετε στη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, ήταν πως μετά τους αγώνες οι εκτάσεις πάρκων και πρασίνου θα αυξάνονταν τόσο πολύ ώστε η πόλη θα μεταμορφώνονταν σε πράσινη. Χαρακτηριστικά στο φάκελο υποψηφιότητας της Αθήνας για το 2004 υπήρξε η δέσμευση πως θα καταρτίζονταν και θα υλοποιούνταν πρόγραμμα προστασίας των ορεινών όγκων της Αττικής (έκτασης 800.000 στρεμμάτων), όπως επίσης το περιαστικό πράσινο της πρωτεύουσας θα αυξάνονταν από 19% σε 51% και το αστικό πράσινο από 2.5% σε 10%.


Συγκεκριμένα ας θυμηθούμε το Μνημόνιο του υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (υ.πε.χω.δ.ε.) με την Οργανωτική Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων «Αθήνα 2004» το Σεπτέμβρη του 2001, όπου προβλέπονταν η ανάπλαση 60 περιοχών στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής, φυτεύσεις 100.000 στρεμμάτων, διαμορφώσεις και φυτεύσεις 120 χιλιομέτρων οδικών αξόνων. Τότε με μαθηματική ακρίβεια προσδιορίζονταν η φύτευση 282.296 δένδρων, 1.700.000 θάμνων, 10.960.000 μικρών θάμνων, 56.380.000 φυτών εδαφοκάλυψης και 15.660.000 ανθοφύτων. Τον Αύγουστο του 2004 ο υπουργός πε.χω.δ.ε της περιόδου εκείνης δήλωνε περιχαρής στα μέσα μαζικής ενημέρωσης πως σε ολόκληρη την Αττική φυτεύτηκαν 27.000 δένδρα, περίπου 500.000 θάμνοι και πλακοστρώθηκαν επιφάνειες κοινόχρηστων χώρων εμβαδού 90.000 τετραγωνικών μέτρων! Τελικά λιγότερο από το 10% των ακριβέστατων αρχικών αριθμών φυτεύτηκε την τελευταία στιγμή, κάτω από την πίεση του χρόνου και την απληστία στις υπεργολαβίες πρασίνου από τις μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες που λυμαίνονταν τα ολυμπιακά έργα.  


Τα προαναφερθέντα νούμερα που προβλήθηκαν ως επιχειρήματα διεκδίκησης των αγώνων έμειναν μόνο στα χαρτιά. Συνάμα το γεγονός πως τα έργα πρασίνου δεν δημοπρατήθηκαν αυτόνομα, αλλά εντάχθηκαν ως υποέργα σε μεγαλύτερα τεχνικά έργα, είχε ως συνέπεια αντί για το πρασίνισμα την περαιτέρω τσιμεντοποίηση της πόλης. Είναι πασιφανές πλέον πως τα μεγάλα οικοδομικά έργα καθώς και τα έργα οδοποιίας λειτουργούν ανταγωνιστικά προς τα έργα πρασίνου. Βέβαια όταν γίνεται λόγος για το συγκεκριμένο πράσινο χρειάζεται να διευκρινίζεται πως εννοείται το πραγματικό, το φυτικό, το ζωντανό κι όχι το πράσινο της ισπανικής έκφρασης «πιο παράξενο κι από πράσινο σκύλο». Το γεγονός πως τα πράσινα κάγκελα των πεζοδρομίων του δήμου Αθηναίων έχουν δημοπρατηθεί ως έργα πρασίνου, αποτελεί ένα τέτοιο στοιχείο της νεοελληνικής σουρεαλιστικής πραγματικότητας.


Το κάπως αφηρημένα οικολογικό περιεχόμενο ενός κοινόχρηστου πάρκου με όρους αυτοδιαχείρισης - ως χώρου ανθρώπινης συνεύρεσης, ψυχαγωγίας και πρασίνου που λειτουργεί αυτοοργανωμένα, αντιιεραρχικά και αντιεμπορευματικά – έχει μετασχηματιστεί πλέον σε πεδίο διεκδίκησης ζωτικών αναγκών. Τέτοιες ζωτικές σήμερα ανάγκες είναι η εκπαίδευση στην καλλιέργεια της Γης, η συνεργασία για συλλογική παραγωγή και η αυτοδιαχείριση της τροφής. 


Ταυτόχρονα κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων διαπιστώθηκε στο πάρκο Ναυαρίνου πως έχει διαμορφωθεί η αδήριτη ανάγκη για αλλαγή χρήσης της γης από αναπαυτήριο παθητικών καταναλωτών, σε αγρό καλλιέργειας της γης με τη συμμετοχή ενεργών ανθρώπων. Με τη δημιουργία του περιβολιού στο αυτοδιαχειριζόμενο πάρκο Ναυαρίνου σκοπός είναι να παραχθεί τροφή και σπόροι για εκπαιδευτικούς και πειραματικούς σκοπούς, ώστε να μπορεί ο καθένας να προσεγγίσει τον τρόπο που παράγεται η τροφή. Ώστε να μπορούν παιδιά και νέοι να αντιλαμβάνονται πως η τροφή δεν φυτρώνει στα ράφια ενός σούπερ μάρκετ. 


Eίναι γεγονός πως στις σημερινές μητροπόλεις χάνεται καθημερινά αυτή η τεχνογνωσία παραγωγής τροφής που μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά, ενώ πολλές φορές γίνεται εμπόρευμα και προνόμιο στα χέρια των ειδικών. Στις σημερινές μητροπόλεις συμβαίνει η γη και τα μέσα παραγωγής να είναι πεπερασμένα, ενώ οι νόμοι της αξίας και του χρήματος έχουν διεισδύσει σε όλες τις όψεις της καθημερινότητας.


Με συλλογικές διαδικασίες στην πράξη, είναι ανάγκη να επανεφευρεθεί η μεταβολική σχέση μεταξύ πόλεως-υπαίθρου, κατανοώντας ως τέτοια τη διαδικασία παραγωγής της τροφής τόσο για το κύτταρο όσο και για την κοινωνία. Φύση και άνθρωποι ενάντια σε αυτούς που επιχειρούν να μετατρέψουν κάθε έμβιο οργανισμό ολοκληρωτικά σε εμπόρευμα. 


Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως πέντε εταιρείες ελέγχουν το 75% των εμπορεύσιμων σπόρων σε ολόκληρο τον κόσμο. Ανερυθρίαστα δε μεγαλοστελέχη γιγάντιας εταιρείας του συγκεκριμένου χώρου από το 1999 ήδη, έχουν περιγράψει έναν κόσμο στον οποίο το 100% των εμπορεύσιμων σπόρων θα είναι γενετικά τροποποιημένοι και θα κατοχυρώνονται με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Αυτό με λίγα λόγια σημαίνει πλήρη έλεγχο των τροφικών αποθεμάτων ολόκληρης της υφηλίου.


Ταυτόχρονα στην εποχή μας συμβαίνει μία πολιτειακή μετάλλαξη της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και ραγδαία επέλαση σκληρών νεοφιλελεύθερων κατασταλτικών πολιτικών. Πολιτικές που στοχεύουν στην ιδιωτικοποίηση των φυσικών πόρων και του ορυκτού πλούτου που ως δημόσια περιουσία, ανήκουν σε όλους/-ες μας, ενώ παράλληλα οι ίδιες πολιτικές πιέζουν για την κοινωνικοποίηση μόνον των ζημιών. 


Η καλλιέργεια της γης, η παραγωγή και διατήρηση σπόρων παραδοσιακών ποικιλιών και το μοίρασμα τους, αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις αντίστασης ενάντια στον έλεγχο της τροφής και του γενετικού πλούτου που θέλουν διακαώς και ύπουλα να επιβάλλουν σήμερα ορισμένες πολυεθνικές εταιρείες.


Το αυτοδιαχειριζόμενο πάρκο Ναυαρίνου αρνείται τη μονόδρομη λογική της ιστορίας που προσπαθεί, πότε με την ωμή κατασταλτική βία και πότε με θεσμοθετημένες διαδικασίες, να καθηλώσει τους δραστήριους ανθρώπους στη λογική του δεν-αλλάζει-τίποτα. Αξιώνεται η ουτοπία και με πρώτη ύλη το έδαφος και το χώμα επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα περιβόλι στο κέντρο της πόλης. Για όλους αυτούς τους λόγους η ανοιχτή συνέλευση του πάρκου έχει απευθύνει πρόσκληση για την Κυριακή 18 Νοεμβρίου, ώρα 17:00, στην οδό Τσαμαδού 15, όπου πρόκειται να πραγματοποιηθεί συζήτηση με θέμα τη δημιουργία ομάδας καλλιέργειας της γης και σποροπαραγωγής παραδοσιακών ποικιλιών. 


Fotografías y texto de ©Dimitris V. Geronikos 2012
Las fotografías son realizadas en el ecosistema del parque autogestionado de Navarino, durante los días 10 y 11 de noviembre de dos mil doce.


Κείμενο – Φωτογραφίες: © Δημήτρη Β. Γερονίκος 2012
Οι φωτογραφίες έχουν λειφθεί στο οικοσύστημα του αυτοδιαχειριζόμενου πάρκου Ναυαρίνου, κατά τη διάρκεια των ημερών 10 και 11 Νοεμβρίου του δύο χιλιάδες δώδεκα.


Text and photos by ©Dimitris V. Geronikos 2012
The photos are taken in the ecosystem of the self-managed park of Navarino, during the days of Νovember, 10th & 11th of  two thousand twelve.

4 σχόλια:

ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΜΑΡΚΑΡΑΣ Αρχ.Μηχ.κάτοικος θαμώνας Π.Α. είπε...

Τι να προσθέσω. Την πολύ καλημέρα μου και τα Χριστούγεννα να το φωταγωγήσουν με πολλά δένδρα.

Συγχαρητήρια.


Σχετ.

http://kyameftopedioareos.blogspot.com

http://polmarkarch.wordpress.com

http://www.asda.gr/elxoroi

Βασίλης είπε...

Δημήτρη καλημέρα

Μπράβο για όλο αυτό που κάνετε, αρκεί να το περιφρουρήσετε σαν χώρο αλλά και σαν ιδέα.
Βασίλης

Πάνος Τότσικας είπε...

Δημήτρη, τα είπες όλα...
Σας στέλνουμε Αγωνιστικούς χαιρετισμούς απο τον "Αυτοδιαχειριζόμενο Αγρό στο Ελληνικό"

A G Fresno είπε...

Por Dimitris Geronikos.-

El pasado fin de semana del 10 y 11 de noviembre, pasé muchas horas de mi tiempo personal libre en el parque autogestionado de Navarinou. Fueron dos días en los que se realizaron trabajos de infraestructura necesarios -excavación, relleno, formación y composición paisajísticas, plantación, etc- para poder hacer un huerto en el parque.

Este parque cuenta con la particularidad de que nació el 7 de marzo de 2009 (hijo de las revueltas de diciembre de 2008), cuando cientos de personas ocuparon un parking abandonado en el centro de la ciudad, desmantelaron el asfalto y comenzaron a crear un parque con árboles, arbustos, flores, bancos, niños, alegría, y más.


El tema de los parques en Atenas es monstruoso, ya que es un ejemplo característico de cómo se afrontan las zonas verdes públicas en Grecia.

La noción de la autoridad central de lo que significa un parque y una zona verde está clara desde 1997, durante el periodo de desarrollo de los Juegos Olímpicos griegos.

Entonces el argumento clave de las negociaciones de la Delegación Griega de los juegos ante el Comité Olímpico Internacional, fue que después de los mismos, las zonas verdes y parques de Atenas se incrementarían tanto que la ciudad se convertiría en una "ciudad verde".


En la solicitud de la candidatura ateniense a sede de los juegos olímpicos del 2004, la característica fundamental de la misma fue el compromiso de que se llevaría a la práctica y se materializaría el programa de protección de las montañas de la península de Ática (80.000 hectáreas), así como que las cercanías verdes de la capital se incrementarían del 19% al 51% y las zonas de verde urbano del 2,5% al 10%.


Específicamente, si recordamos el memorándum del Ministerio de Medio Ambiente, Urbanismo y Obras Públicas de septiembre de 2001 para el Comité Organizador de los Juegos Olímpicos "Atenas 2004", en él se prevé la recuperación de 60 zonas verdes en la región de Ática, la repoblación forestal de 10.000 hectáreas y la configuración con plantación vegetal de 120 km de carreteras.
Entonces, con exactitud matemática, se llevó a cabo la plantación de 282.296 árboles, de 1.700.000 arbustos, de 10.960.000 pequeños arbustos, de 56.380.000 plantas tapizantes y 15.660.000 plantas floradas.

En agosto de 2004, el Ministro de Obras Públicas de ese momento afirma alegremente a los medios de comunicación que a lo largo de la península Ática se han plantado 27.000 árboles, aproximadamente 500.000 arbustos y se ha pavimentado una superficie pública de una extensión de 90.000 metros cuadrados!!

Finalmente, fue plantada una cantidad menor del 10% de los exactos números iniciales, todo ello debido a la presión de los plazos y la codicia de las grandes empresas constructoras que intervinieron en los proyectos olímpicos, circunstancias que asolaron a los subcontratistas de espacios verdes.

Las cifras presentadas como argumentos que respaldaban el desarrollo de los juegos en Atenas se quedaron sólo en el papel.

Sin embargo, el hecho de que los proyectos de reforma medioambiental de zonas verdes no se subastaran independientemente sino que figuraban como subproyectos de estructuras más grandes, resultó en que, en lugar de producirse un reverdecimiento en la ciudad, ésta se cementara aún más.


Es más que evidente ahora que los grandes proyectos de construcción y de carreteras funcionan en contra de los proyectos medioambientales de zonas verdes.

Por supuesto, cuando se habla de este verde en concreto es necesario aclarar que la intención real es la planta, el verde vivo y no el verde de la expresión española "más raro que un perro verde". El hecho de que las barandillas verdes de las aceras de Atenas se hayan subastado como trabajos de verde urbano resulta un elemento cuanto menos surrealista de la realidad griega contemporánea.