Κυριακή 7 Φεβρουαρίου 2021

Η εγκατάλειψη του Λόφου Στρέφη στην Αθήνα ~ El abandono de la Colina Strefi en Atenas ~ The abandonment of Strefi Hill in Athens

Λήψη φωτογραφιών από © Δημήτρη Γερονίκο στο Λόφο Στρέφη, την Κυριακή 24 Ιανουαρίου 2021. 

Las fotografías han sido realizadas por © Dimitris Geronikos en la Colina Strefi, el domingo 24 de enero de 2021.

The photographs are taken by © Dimitris Geronikos in Strefi Hill, on Sunday, January 24 of 2021.





























Σάββατο 14 Μαρτίου 2020

Εποχή για ενδοσκόπηση ~ Época para introspección ~ Epoch for introspection



Χθες το πρωί έλαβα ένα μήνυμα, από την αδερφική φίλη τη Φωτεινή που ζει στην Ιταλία με την αγαπημένη οικογένειά της, στο οποίο μου έγραφε: 
“Γεια σου Δημήτρη μου. Τι κάνεις; Ελπίζω να σε βρίσκω καλά. Εμείς εδώ προς το παρόν όλοι καλά. Ήθελα όμως να σε παρακαλέσω να μην υποτιμήσεις την κατάσταση κορονωϊού. Απέφυγε τις συναντήσεις και κάτσε όσο πιο πολύ στο σπίτι. Κράτα αποστάσεις από όλους και πλένε συχνά τα χέρια σου. Το ίδιο να πεις και στη μητέρα σου. Πάνω από όλους πρέπει να προστατεύσετε τους ηλικιωμένους. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος παρά η απομόνωση. Εμείς είμαστε πλέον σε ολική απομόνωση. Τις προηγούμενες μέρες νομίζαμε ότι όλο αυτό είναι ένα κακόγουστο αστείο. Κάναμε λάθος. Διαδώστε και πιέστε την κυβέρνηση να τα κλείσει όλα. Το ελληνικό σύστημα υγείας δεν είναι σε θέση να ανταπεξέρθει σε ένα τέτοιο πλήγμα. Εμείς είμαστε ένα βήμα πριν από την κατάρρευση. Σε παρακαλώ πολύ να προσέχεις.”
Από το μήνυμα της Φωτεινής, φαίνεται πλέον καθαρά, ότι η κατάσταση στην πολύπαθη Ιταλία έχει ήδη ξεφύγει. Καθώς, μόνο πόνο και θλίψη προκαλούν τα πάρα πολλά θύματα που έχει δημιουργήσει η εξάπλωση του ιού στη γειτονική χώρα αλλά και σ' ολόκληρο τον πλανήτη. 

Φαίνεται επίσης, ότι ακόμα και τα λεγόμενα ισχυρά κράτη με δυνατές οικονομίες κ.α. δυσχεραίνονται πάρα πολύ στο να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο που διατρέχει όλη τη γη, με εξαίρεση τις περιοχές που οι θερμοκρασίες περιβάλλοντος είναι ήδη ψηλές πάνω από 28 oC κι έχουν χαρακτηριστεί ως “υπανάπτυκτες” από τη Δύση. Πρόκειται δηλαδή, για μια παγκόσμια σχεδόν κατάσταση έκτακτης ανάγκης που ζούμε, για την οποία δε γνωρίζουμε ακριβώς, αν και πότε θα τελειώσει, τι πληγές θα αφήσει στον κοινωνικό ιστό και ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτής της καταστροφής. Είναι προφανές ότι η όλη κατάσταση σε ένα πρώτο στάδιο, επηρεάζει άμεσα και δραματικά την ψυχολογία μας, όπως επίσης και την οικονομία (μάκρο- & μίκρο-). 
 
Στην παρούσα φάση αναδεικνύεται, ότι έννοιες όπως κοινωνικό κράτος, κοινωνική ευθύνη και αλληλεγγύη είναι αυτές που διαδραματίζουν τον καθοριστικό ρόλο, τόσο για τη αναχαίτιση του φαινομένου, όσο και για την επόμενη μέρα. Σε αντίθεση, με την τρομακτική υπερσυσώρευση πλασματικού κεφαλαίου που οδηγεί στην απίσχνωση των δημόσιων δομών υγείας, παιδείας και πραγματικής τοπικής παραγωγής. Υγεία, παιδεία και τροφή ως πολιτισμικά στοιχεία που αποδείχθηκαν στο βάθος των αιώνων, τα πλέον κρίσιμα κοινωνιολογικά συστατικά για την αρμονική επιβίωση του ανθρώπινου είδους με το πλανητικό οικοσύστημα.
Καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε μια πανδημία που όμοιά της δεν έχουν ξαναζήσει οι γενιές μας, όπως επίσης και να σκεφτούμε όλο αυτό το χρονικό διάστημα της απομόνωσης, αν και πως θέλουμε να ανασυνταχτούμε όσοι/-ες τέλος πάντων από εμάς, συνεχίζουμε να αναπνέουμε, όταν η έξαρση του φαινομένου περάσει. Τι πραγματικά εννοούμε με τον όρο “οικονομική ανάπτυξη” και πως αυτές οι δύο λέξεις έχουν επηρεάσει σε τόσο μεγάλο βαθμό τις ζωές όλων μας σε επίπεδο παγκόσμιο. 
 
Τώρα είναι η ανάγκη να εμβαθύνουμε περισσότερο στο τι δεν έχουμε πράξει σωστά, ξεκινώντας την αυτοκριτική από τις ίδιες μας τις υπάρξεις [τον τρόπο που ζούμε και καταναλώνουμε], ώστε να καταλήξουμε ασκώντας κριτική στο γενικό πλαίσιο των “ισχυρών” που καθορίζουν με τον ιδιαίτερό τους τρόπο την εξέλιξη των ειδών πάνω στον πλανήτη. Αυτό χρειάζεται τώρα να το πράξουμε, πριν ξεκινήσουν πάλι οι ακατάσχετες φλυαρίες περί “αυτορρύθμισης της ελεύθερης αγοράς”, μπλα, μπλα, μπλα, κ.τ.λ.. 
 
Είναι καιρός πια να δούμε, ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα όπως έχει αναπτυχθεί μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου το '89 και τους γύρους της Ουρουγάης εκείνα τα χρόνια, έχει πάρει ένα δρόμο που προκαλεί ανεπανόρθωτες πληγές στον πλανήτη με πανδημίες, πολέμους, υπεράντληση φυσικών πόρων κι εν τέλει κλιματική καταστροφή.
Ας μείνουμε λίγο απομονωμένοι/-ες για να συλλογιστούμε τι δεν πάει καλά, να αναλογιστούμε τις ευθύνες μας έναντι όσων φεύγουν με βαίαιο τρόπο, καθημερινά παγκοσμίως από την επίδραση της σύγχρονης “ανθρώπινης εξέλιξης”. 
 
Είναι καιρός για ενδοσκόπηση.

Πέμπτη 2 Ιανουαρίου 2020

Γη, ζωή, ελευθερία: ένας πλανήτης μία ευκαιρία ~ Tierra, vida, libertad: un planeta una oportunidad ~ Earth, life, liberty: one planet one opportunity


Ο τίτλος της σημερινής δημοσίευσης αποτελεί μία σύνθεση συνθημάτων που μου έκαναν εντύπωση στις Πορείες για το Κλίμα από μαθήτριες/-ές και νέες-ους, κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους στην Αθήνα. Είναι ένα μήνυμα που έχει στείλει το έτος 2019 στο 2020.

El título de la publicación de hoy es una síntesis de eslóganes que me han impresionado en las marchas por el Clima de estudiantes y jóvenes durante el último año en Atenas. Es un mensaje que el año 2019 ha enviado a 2020.
 
The title of today's publication is a synthesis of slogans that have impressed me in Climate Marches by students and young people, during the last year in Athens. It is a message that the year 2019 has sent to 2020.



















Παρασκευή 8 Νοεμβρίου 2019

El Capricho [: Το Καπρίτσιο], ένας ιστορικός καλλιτεχνικός κήπος του 18ου αιώνα

 
Το Καπρίτσιο θα μπορούσε να είναι τίτλος ντοκυμαντέρ για την κατάσταση και τη διαχείριση που βιώνουν ορισμένα νεοελληνικά πάρκα. Στην πραγματικότητα όμως, το πάρκο “El Capricho” είναι ένας ιστορικός και καλλιτεχνικός κήπος της Μαδρίτης, που εκτείνεται σε έκταση 140 στρεμμάτων στη συνοικία Alameda de Osuna της περιοχής Barajas, βορειανατολικά του κέντρου της ισπανικής πρωτεύουσας. Δημιουργήθηκε από τη Δούκισσα της Οσούνα, μεταξύ 1787 και 1839, για να πραγματοποιήσει μια συγκεκριμένη επιθυμία της: έναν ιδιωτικό κήπο που αναδυκνείεται μέσα από θεματικούς χώρους, όπου οι δούκες μπορούσαν να ψυχαγωγηθούν και πραγματοποιήσουν τις φαντασιώσεις τους, του δέκατου όγδοου αιώνα.1

 
Ο κήπος περιέχει τρία διαφορετικά στυλ: το parterre ή γαλλικό κήπο, το αγγλικό τοπίο και το ιταλικό giardino. Στο προαστιακό αυτό ενδιαίτημα, καλλιτέχνες όπως ο συνθέτης Boccherini ή ο ζωγράφος Goya εργάστηκαν στους χώρους του, όπου για παράδειγμα ο Goya ζωγράφισε τους πίνακες “El Columbio” και “La pradera de San Isidro”.
Είναι ένας κήπος που επισημαίνεται σε αγγλικές, γαλλικές, και ιταλικές αναφορές, ήδη από την εποχή που δημιουργήθηκε. Αναφορές που αντικατοπτρίζουν τις καλλιτεχνικές επιρροές των σχεδιαστών του, καθώς αποτελεί το μοναδικό κήπο ρομαντισμού που υπάρχει στη Μαδρίτη με σημαντικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά και στοιχεία κηποτεχνίας όπως λαβύρινθοι από θάμνους, ρυάκια και λίμνες μέσα στα οποία ζουν κύκνοι, πάπιες και άλλα ζώα.


Το στοιχείο του λαβύρινθου στο πάρκο "El Capricho" είναι εμφανές και καταλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο. Λαβυρίνθια διαγράμματα μέσα σε κήπους, συναντούμε στους διαφορετικούς πολιτισμούς και θρησκείες από τους προϊστορικούς ακόμα χρόνους. Στην Αρχαιότητα αντιπροσωπεύει το σπίτι του Δαίδαλου και ταυτίζεται με τον μύθο του Θησέα και του Μινώταυρου. Από το δέκατο πέμπτο αιώνα ο λαβύρινθος εμφανίζεται ως διακοσμητικό μοτίβο στην κηποτεχνία, εξακολουθώντας να εμφανίζει ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα. Για κάποιους στοχαστές ο Λαβύρινθος συμβολίζει το ασυνείδητο, το λάθος και την απόσταση από την πηγή της ζωής, ενώ για άλλους χρησίμευε για την υπεράσπιση της αρχικής πρόσβασης στην ιερότητα, την αθανασία και την απόλυτη πραγματικότητα.

 
Ο λαβύρινθος του "El Capricho" αναπαράγει τον αισθητικό, διακοσμητικό χαρακτήρα της στιγμής και ανταποκρίνεται στo ρομαντικό ρυθμό που είναι παρόν σε όλον τον κήπο. Επαναφυτεύθηκε το έτος 1987 με βάση τον αρχικό σχεδιασμό του 1870, και σχηματίστηκε με φυτά Δάφνης (Laurus nobilis L.), σκούρο πράσινο πολυετή θάμνο, κατάλληλο για το σχηματισμό υψηλών φραχτών. Η ελάχιστη διαδρομή προς το κέντρο είναι 370 μέτρα και η έξοδος από αυτόν 319 μ..


Την εποχή που δημιουργήθηκε ο κήπος, αναδύονταν στην Ευρώπη το πολιτιστικό ρεύμα του ρομαντισμού με σαφείς άλλωστε επιρροές στο κηποτεχνικό του μοτίβο. To επίθετο “ρομαντικός” - όπως και ο όρος “ρομαντισμός”, που γεννήθηκε στην Αγγλία - δήλωνε αρχικά ένα τοπίο ειδυλλιακό, γραφικό, που η θέα του συγκινούσε τον παρατηρητή. Πολύ σύντομα, μια ολόκληρη αισθητική “σχολή”στη Γερμανία αναφέρονταν με επιμονή σε ό,τι ονόμαζε “ρομαντικό”. Απορρίπτοντας την κλασσική αισθητική (συμπεριλαμβανομένης κι εκείνης που επικρατούσε στη Γαλλία), κήρυττε την επιστροφή στις ρίζες των ευρωπαϊκών εθνικών πολιτισμών, οι οποίοι θα επανεύρισκαν έτσι την αρχική καθαρότητά τους, εκείνη δηλαδή που είχαν κατά το Χριστιανικό Μεσαίωνα. Βαθμιαία, οι αντιπαραθέσεις πήραν συγκεκριμένη μορφή: τον αρχαϊκό, ειδωλολατρικό, νοτιοευρωπαϊκό κλασσικισμό εκτόπισε ο μεσαιωνικός, βορειοευρωπαϊκός ρομαντισμός.2


To πάρκο κρύβει ένα ακόμη μυστικό: τη διάσημη αποθήκη του στη θέση Jaca, ένα θύλακα του Εμφυλίου Πολέμου, μοναδικό στην Ευρώπη για την τρέχουσα κατάσταση διατήρησής του, που στέγασε το αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού του Κέντρου. Το καταφύγιο - των 2.000 τετραγωνικών μέτρων βρίσκεται 15 μέτρα κάτω από τη γη και μπορεί να αντέξει έως και 100 κιλά βόμβες - χτίστηκε μέσα στο πάρκο γύρω στο 1937, εκμεταλλευόμενο τη μακρινή του ακόμα απόσταση από το μέτωπο του πολέμου, τις καλές επικοινωνίες του και τις δασικές εκτάσεις που ευνοούν ως κατάσταση το καμουφλάζ.3


Μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης, το 1974 αγοράστηκε από το Δήμο Μαδρίτης και το 1985 ανακυρήχθηκε σε Αγαθό Πολιτιστικού Ενδιαφέροντος. Από το 2005 γιορτάζονται οι εποχές Άνοιξης, Καλοκαιριού και Φθινοπώρου, με συναυλίες, θέατρο και χορό. Ενώ από το Μάιο του 2016, επίσης είναι επισκέψιμος ο χώρος που αποτελούσε το κεντρικό γραφείο του Δημοκρατικού Στρατού στη Μαδρίτη, κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

 
Με μια μόνο βόλτα στον ιστορικό κήπο, εύκολα γίνεται αντιληπτή η άρτια οργάνωση των υπηρεσιών διαχείρισής του, ενώ εντυπωσιάζει θετικά η πληθώρα ζωγράφων που δημιουργούν μέσα του. Επίσης, συναντούμε ιστορικές και περιβαλλοντολογικές ξεναγήσεις, εκπαιδευτικά σεμινάρια εικαστικών για παιδιά, νέους κι ενήλικες, κηποτέχνες που φροντίζουν τα φυτά, κοινωνικές εκδηλώσεις, και πολλούς επισκέπτες όλων των ηλικιών. Πρόκειται για ένα ζωντανό κύτταρο ιστορίας και αναψυχής άνω των διακοσίων ετών, με μεγάλη επισκεψιμότητα και αγάπη από τους Μαδριλένιους και όχι μόνον αυτούς.
Το πάρκο El Capricho είναι προσβάσιμο στα κύρια τμήματά του, από ανθρώπους με μειωμένη κινητικότητα.

 
Τον Οκτώβριο του 2017 και Δεκέμβριο του 2018 που επισκέφτηκα το προαναφερόμενο πάρκο, έμεινα με την εικόνα ότι ως οικοσύστημα αποτελεί ένα ωραίο παράδειγμα για το πως μία δημοτική αρχή μπορεί να διαχειρίζεται προς όφελος της κοινωνίας ένα αγαθό δημοσίου συμφέροντος. Η επικαιρότητα μιας τέτοιας διαχείρισης στις μέρες μας είναι πολύ σημαντική, καθώς είναι γεγονός ότι ο ρομαντισμός πλέον αφορά στο παρελθόν. Στους καιρούς μας, ενδυναμώνεται η πολιτική φιλοσοφία που αφορά στην υπαρξιακή σχέση του ανθρώπινου είδους με τη βιωσιμότητα του πλανήτη γη σε συνάρτηση με την τεχνολογική επανάσταση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την κλιματική έκτακτη ανάγκη.


 
Ο τρόπος με τον οποίο ένα πάρκο μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και να λειτουργήσει ως εφαλτήριο για τη βελτίωση του βιωτικού επιπέδου, ως χώρος ολοκλήρωσης των κοινωνικών σχέσεων κι επαφής με τη φύση, ως κοινωνικό εργαστήριο που προωθεί την εκπαίδευση και ψυχαγωγία των χρηστών του, με έμφαση σε τέχνη & πολιτισμό, αθλητισμό & προστασία του περιβάλλοντος, αυτοδιαχείριση γης & ελεύθερου χρόνου. 
Δημόσιοι χώροι ως κοινά αγαθά δηλαδή, όπου οι άνθρωποι μπορούν να εκπαιδεύονται καθημερινά, προκειμένου να αντιλαμβάνονται τη σημασία των πληγών που έχουμε ως είδος προκαλέσει στον πλανήτη.

 
Το “El Capricho” είναι ένα από αυτά τα ιστορικά πάρκα που λειτουργούν ως οικοσυστήματα μέσα στα οποία μπορεί να επικαιροποιείται ο ρόλος του ανθρώπου για να προστατεύσει το περιβάλλον και τους φυσικούς του πόρους, ανατρέποντας θεωρίες του παρελθόντος που λογάριαζαν τους προαναφερόμενους πόρους ως συντελεστή παραγωγής και μόνον αυτό.
Λειτουργεί ως απάντηση στην κρίσιμη ερώτηση: Τι θέλουμε; Nα επιβιώνουμε ρουφώντας με λαίμαργο τρόπο τους φυσικούς πόρους ή να ζούμε σε αειφόρο σχέση με τα οικοσυστήματα που μας φιλοξενούν;

 
Πηγές:
2. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica, 2007: Ρομαντισμός, σελ. 76-81., τεύχος 45, Αθήνα.

Για να δείτε περισσότερες φωτογραφίες και να διαβάσετε το κείμενο σε άλλη γλώσσα, μπορείτε να ακολουθήσετε τους συνδέσμους:

Λήψη φωτογραφιών στο οικοσύστημα του ιστορικού καλλιτεχνικού κήπου El Capricho, στη Μαδρίτη.
Κείμενο – Φωτογραφίες: © Δημήτρης Β. Γερονίκος